Gwarancja bankowa jest powszechnie stosowanym instrumentem finansowym w kontraktach budowlanych, jako forma zabezpieczenia prawidłowej realizacji kontraktu.
Jednocześnie gwarancja bankowa jest niezwykle niebezpieczna: w polskim systemie prawnym najczęściej stosowaną formą gwarancji jest gwarancja bezwarunkowa i płatna na pierwsze żądanie. W praktyce oznacza to konieczność dokonania przez bank wypłaty środków z gwarancji bankowej jedynie na podstawie oświadczenia beneficjenta, że doszło do naruszenia kontraktu. Bank przed dokonaniem wypłaty środków z gwarancji bankowej ani nie weryfikuje żadnych dodatkowych dokumentów, ani nie sprawdza, czy oświadczenie jest prawdziwe. Taka niestety jest natura bezwarunkowej i abstrakcyjnej gwarancji bankowej.
Stwarza to oczywiście ogromne ryzyko dla nadużycia: beneficjent gwarancji bankowej uzyskuje środki w gotówce, zaś podmiot zlecający wystawienie gwarancji bankowej musi pozwać o zwrot niezasadnie pobranych środków. Wiadomo, spory sądowe trwają długo i są kosztowe, szczególnie obecnie, kiedy sądy praktycznie nie działają.
W praktyce oznacza to,że zlecający udzielenie gwarancji bankowej musiałby zwrócić bankowi kwotę wypłaconą z gwarancji bankowej, jednocześnie wnosząc pozew przeciwko swojemu kontrahentowi.
Sytuacja może być zatem trudna i kosztowna.
Sposobem uchronienia się przed zbyt pochopną wypłatą środków z gwarancji bankowej może być jedynie szybkie działanie: oficjalna notyfikacja banku o istotnym ryzyku nadużycia instrumentu gwarancji bankowej wraz ze złożeniem wniosku o udzielenie zabezpieczenia przez sąd poprzez zakazanie pobierania środków z gwarancji bankowej.
Sądy mogą skutecznie zablokować wypłatę przez bank środków z gwarancji bankowej, orzekając wobec banku tymczasowy zakaz dokonywania takich wypłat, zaś wobec kontrahenta zakaz przyjmowania środków z gwarancji bankowej lub zakaz składania do banku żądania wypłaty.
W dalszej kolejności wiąże się to oczywiście z koniecznością wszczęcia postępowania sądowego w celu ustalenia, że kontrakt był realizowany prawidłowo i nie było podstaw do złożenia żądania wypłaty. Także i w tym wypadku postępowanie sądowe będzie wiązało się z generowaniem kosztów, niemniej jednak postępowanie to będzie prowadzone w warunkach „zamrożonej” wypłaty środków z gwarancji bankowej.